سواد رسانه اي 3

سواد رسانه اي 3

از منظر صاحبنظران ارتباطات چه كسي داراي سواد رسانه اي است؟:

• از رسانه ها عاقلانه، هدفمند، با مدیریت، برنامه ریزي و به طور موثر استفاده می کند.
• وقتی پیامهاي رسانه اي را ارزیابی می کند نگرشي منتقدانه پيدا مي كند.
• اعتبار اطلاعات را از منابع مختلف ارزیابی می کند و صرفا به یک منبع اطلاعاتی اکتفا نمی کند.
• قدرت پیامهاي رسانهاي را درك می کند و می داند که چطور آنها را آگاهانه تر "بخواند، ببیند یا بشنود".
• از تاثیر رسانه ها بر شکل گیري عقاید، باورها، ارزشها و رفتارها آگاهی دارد.
• از جهان متکثر و متنوع فرهنگی آگاه است و دیدگاههاي مختلف را ارج می نهد.
• عقاید، دیدگاهها و بینش خود را به وضوح و خلاقانه با استفاده از اشکال مختلف رسانه اي بیان می کند.

تفكر انتقادي يكي از مهم ترين نگرش هاي مخاطبان به محتواي پيام هاي رسانه اي است. تفكر انتقادي به معناي ديدگاهي انتقاد گرايانه و نه منفي محض به پيام هاي رسانه اي است و هرچه انسان در اين زمينه از علم و دانش كافي بيشتر بهره مند شود تفكيك سره از ناسره مي تواند براي او آسانتر باشد. به بيان ديگر تفكر و نگرش انتقادي محصول دانش است و چون از محتوايي تخصصي بهره مي برد نياز به دانش كافي دارد. اين گفتماني كه در جامعه تحت عنوان تفكر انتقادي و انتقاد كردن به هر چيز و هر كار صورت مي گيرد نه يك ديدگاه انتقادي كه نظري شخصي است. تفكر انتقادي ديدگاههاي مختلف و شعور متفاوت اعضاي يك جامعه را مي شناسد و به تناسب موقعت ها عمل مي كند. پيشرفت هر جامعه در هر زمينه مرهون نقد علمي آن جامعه است و به وضوح ديده مي شود در جوامع نقد پذير منتقد از جايگاه بسيار ويژه اي برخوردار است و ديدگاهش قابل ارزيابي و تحليل و به عكس در جوامع عقب افتاده منتقدان از هيچ جايگاه ارزشي برخوردار نبوده و تفكر و ديدگاهشان كاملا سترون مي ماند. از اين رو جوامع جهان سومي هيچ گاه به بالندگي رسانه اي نمي رسند هرچند به تمامي داراي المان هاي پيشرفته رسانه اي و آخرين ورژن هاي رسانه اي و ارتباطي باشند.

اهمیت آموزش سواد رسانه اي به شهروندان در عصر جهانی شدن از دیدگاه صاحبنظران ارتباطات

1- تاثیر رسانه ها بر فرایند دموکراتیک جامعه در فرهنگ رسانه اي جهانی؛ افراد به دو مهارت نیاز دارند تا بتوانند شهروندان دموکراتیـک باشـند. ایـن دو مهـارت شامل: تفکر انتقادي و بیان عقاید شخصی می باشـد. سـواد رسـانه اي ایـن دو مهـارت هسـته اي را دربـردارد. سـواد رسانه اي شهروندان جهانی را قادر می سازد که مطالب رسانه اي را دسته بندي و تفکیک کرده، فهم، درك، مشارکت وتبادل نظر در مباحث عمومی داشته و در نهایت تصمیمات مهمی را بـه عنـوان مثـال در پـاي صـندوق هـاي رأي بگیرند.

2- استفاده بسیار زیاد از رسانه؛ چه وقت یک شخص به بازيهاي ویدیویی، تلویزیون، موسیقی پاپ، رادیو، روزنامه ها، مجلات، بیل بوردها و اینترنت و حتی تی شرت ها! توجه می کند؟ ما در یک روز بیشتر در معرض پیام هاي رسانه اي هستیم تا زمانی که پدران ما و پدربزرگ هایمان در یک سال با پیام هاي رسانه اي مواجه بوده اند. سـواد رسـانه اي بـه مـا مهارتهـایی را آمـوزش می دهد که احتیاج داریم، تا ایمن تر از دریاي تصاویر و پیامها در طول زندگیمان بگذریم.

3- تاثیر رسانه بر شکل دهی ادراك؛ عقاید و طرز فکر زمانی که دامنه دانش و مطالعاتمان پیرامون تاثیر گذاري رسانه ها محدود و ناچیز است واضح اسـت کـه تجربیـات رسانه اي تاثیر مهمی برنحوه درك ما، تحلیل ما، عملکرد ما و نوع نگرش ما از زندگی دارد. آموزش رسانهاي میتواند در درك این تاثیرات به ما کمک کند تا به این تاثیرات وابسته نشده و آنها را مهار کنـیم پـیش از آنکـه مغلوبشـان شویم.

4- اهمیت روزافزون اطلاعات و ارتباطات تصویري درحالی که زندگی ما تحت تاثیر تصاویر دیداري از لوگو و بیل بوردها به اندازه ساختمان گرفته تـا وب سـایت هـاي اینترنتی اما متاسفانه هنوز در مدارس ما جزوه چاپی تدریس می شـود . از آنجـایی کـه مـا در دنیـاي چندرسـانه اي زندگی می کنیم، ضرورت دارد تا تغییر اساسی در آموزش جزوه هاي سنتی صورت گیرد و یـادگیري نحـوه خوانـدن لایه هاي مختلف اطلاعات بر اساس تصاویر، مورد استفاده قرار گیرد.

5- اهمیت اطلاعات در جامعه و ضرورت یادگیري درازمدت پردازش اطلاعات و خدمات اطلاعاتی هسته اصلی بهره وري هر ملتی را تشکیل می دهد اما رشـد صـنایع رسـانه اي جهانی، وجود صداهاي مستقل و تصاویر متفاوت را به چالش می کشاند. آموزش رسانه اي می تواند هم به شهروندان کمک کند تا بدانند که روند تولید اطلاعات به چه صورت است و این مطالب چطور عقایدشان را تحـت تـاثیر قـرار داده و دگرگون می نماید. با توجه به این که فن آوريها و تکنولوژيهاي ارتباطی و رسانه اي دائما در حال تغییـر و توقف ناپذیر هستند، این یادگیري باید مادام العمر باشد.

* نصيري، بهاره و ديگران.(1391)" اهمیت آموزش سواد رسانه اي در قرن بیست و یکم"، فصلنامه مطالعات رسانه اي، سال هفتم، شماره 18، پائيز 1391.