وصال عاشقانه در فرهنگ سرای رسانه رونمایی شد

وصال عاشقانه در فرهنگ‌سرای رسانه رونمایی شد

طبق گزارش رسانه خبری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، مراسم رونمایی از کتاب «وصال عاشقانه» سه‌شنبه ۲۶ شهریور ماه با حضور اهالی شعر و ترانه در فرهنگ‌سرای رسانه برگزار شد.
در ابتدای این برنامه، سعید ناظمی شاعر کتاب «وصال عاشقانه» پس از خواندن بخشی از این کتاب گفت: نگاهی که امروز به قیام عاشورا در این کتاب دارم با نگاه من در سال ۷۱ مفصلاً متفاوت است. ما همیشه دنبال اندیشه‌ها و نگاه‌های نوین هستیم و به همین دلیل آثارمان نیز باید همین طور باشد. این کتاب، کتابی نیست که وقتی آن را بخوانید، گریه کنید و یا با آن عزاداری کنید؛ بلکه تلاش کردم تا یک تصویرسازی انجام بدهم. نگاه نوین در این کتاب وجود دارد و برای ما بیان می‌کند که اندیشه پشت قیام عاشورا چه بود؟ اندیشه امام حسین(ع) با بعضی از عزاداری‌ها، تعزیه‌ها و… سنخیت ندارد. اگر اکنون به اینجا رسیده‌ایم به این دلیل است که اندیشه تازه نداشتیم و باید به سراغ این نگرش نوین برویم. باید متوجه باشیم حرکتی که امام حسین(ع) انجام داد چه اندیشه‌ای را در سر داشت. امیدوارم با این کتاب توانسته باشم تلنگری بزنم که از زاویه دید تازه و البته با تحقیق و منابع بیشتر به عاشورا نگاه کنیم.
در ادامه برنامه، آریا پورفریاد شهرویی منتقد ادبی درباره ادبیات آیینی گفت: می‌خواهیم بدانیم که مرثیه، رثا، متن و… چه معانی و جایگاهی در ادبیات جهان دارد و بر مبنای چه خاستگاه مردمی تبیین می‌شوند. اگر گریزی به معنا لغت رثا داشته باشیم، می‌بینیم که به معنای نوع برخورد مردم با یک اتفاق ناگوار نظیر از دست دادن کسی است. زمزمه‌هایی که هر فرد بیان می‌کند. البته رویکردهای مختلفی نسبت به این واگویه‌های اجتماعی وجود دارد، اما ارزیابی دیرینه‌شناسی مرثیه مشخص می‌کند که انسان‌ها برای گریز از ناگواری مرگ عزیزان خود دست به یک سری کارهای روان‌شناختی می‌زدند. می‌خواهیم امروز به این حاصل برسیم که رویکردی که آقای ناظمی نسبت به یک واقعه به نام کربلا داشتند، دارای یک تاریخ در پشتش است. بزرگانی مثل امام حسین(ع) به حقیقت طریق رسیدند که بسیار مهم است. اگر می‌گوییم که در نماز تیر از پای حضرت علی(ع) بیرون کشیدند، به این معنی است که او به حقیقت نماز خواندن رسیده است.
وی افزود: این کتاب اخلاق‌گرایی را مطرح می‌کند. متاسفانه در شرایطی زندگی می‌کنیم که مسئله دین و اخلاق‌گرایی از مباحث بزرگ و مورد بحث است. بسیاری از فلاسفه، اخلاق را لازمه فلسفه می‌دانند و بر آن تاکید دارند. شعر مرثیه دو گونه است؛ یکی مرثیه درباری است که در دوران صفویه وجود داشته و شاعر با خواندن شعرش صله دریافت می‌کرده است. من چنین چیزی را در آقای ناظمی ندیدم. او مطابق عقیده خود کار می‌کند و به این کاری ندارد که شرایط تا چه اندازه پذیرای آن است.
وی ادامه داد: اگر بخواهیم سیر مرثیه را در ادبیات دنبال کنیم، باید به یک نکته توجه کنیم و آن هم این است که تا زمانی که تاریخ را پیرامون یک اتفاق هنری ادبی تحلیل نکنیم، نمی‌توانیم راجع به آن وضعیت، حرف علمی بزنیم. تاریخچه مرثیه‌سرایی در ایران بعد از اسلام است. مثلاً حکومت آل‌بویه بعد از روی کار آمدن، به این دلیل که شیعه امام علی(ع) بوده‌اند، به کربلا می‌روند و برای واقعه کربلا مرثیه‌سرایی می‌کنند. در آن زمان کسایی مروزی اولین شعر را در مدح امام حسین(ع) می‌گوید. بعد از این اتفاق، مرثیه در بین شاعران محبوبیت پیدا کرد. در این جلسه می‌خواهم این مبحث را پاسخ بدهم که چرا ما فلان کتاب مرثیه دینی غربی را خوب می‌خریم و از آن دفاع می‌کنیم اما حاضر نیستیم نسبت به رویکرد دینی یک نویسنده ایرانی حساسیت داشته باشیم.

شهرویی به مرور شعر طبیعی و غیرطبیعی پرداخت و گفت: از نظر زبان‌شناسی، شعر را از دو منظر تحلیل می‌کنیم؛ یا می‌گوییم شعر طبیعی است و یا غیرطبیعی است. شعر طبیعی آن است که وقتی انسان‌ها تحت تأثیر یک سری هیجانات قرار می‌گیرند، می‌سرایند. در حقیقت شعر طبیعی بازتابی از زندگی شاعر است و عشق، زخم‌های اجتماعی و… او را بیان می‌کند. اما در مقابل، یک سری شعرها غیرطبیعی هستند. به این معنی که طبیعت انسان به عنوان یک موجود اجتماعی تحت تأثیر قرار گرفته است و در ذهن خود، آن را به شکل اندیشه حاکی از آن است تا آن محور را به صورت جامع‌تری مرور کند. کار آقای ناظمی، یک نوع برخورد غیرطبیعی با مسئله کربلاست، چرا که یک اتفاقی رخ داده است و ایشان بعد از ۱۳۳۷ سال، دوباره آن جریان را تبیین و توصیف می‌کند. او برای این کار در مواردی باید تخیل و در مواردی پژوهش کند. به نظرم شعر آقای ناظمی از سه جهت مهم است؛ اولی وزن و قافیه است که هیچ ایرادی نداشت. قافیه‌هایی که در شعر ایشان وجود دارد بسیار عالی است و ردیف‌ها نیز چنین است. در ادامه مفاهیم مطرح‌شده نیز والاست.